Özlem ARICI - JINHA

WAN – Kışın yaklaşmasıyla beraber depremde evleri yıkılan Wanlı depremzede kadınlara ilişkin çalışma yapan VAKAD’dan Sosyolog Aylin Çelik ‘’ Ne yazık ki kadınlar hak sahibi olarak görülmüyor eğer boşanmışlarsa evli değillerse yalnız yaşıyorlarsa evli olup aileleriyle bile yaşıyorlarsa haklardan faydalanamıyorlar” dedi. Sorunlarının her geçen gün arttığına ve kışın yaklaştığına dikkat çeken Azime anne ise: “Yardım görmüyoruz. Bir yılda sadece bir defa gıda yardımı gördük. Kış geliyor, soba yok. Depremden kurtulduk ama donarak öleceğiz. Ölüme terk edildik.  Gelen yardımları seçim dönemine saklıyorlar.”

Wan’da 23 Ekim 2011’de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremin ardından, halkın yaşadığı sıkıntılar bitmiyor. Wan'da aylarca barınma sorunu çözülmeyen depremzedelerin en büyük sorunu barınma sıkıntısı oldu. Konteynırlarda yaşam mücadelesi veren depremzedelerin, kışın yaklaşmasıyla beraber sıkıntılar da arttı. Van Kadın Derneği (VAKAD)’ da 2 yıldır Sosyolog olarak çalışan Aylin Çelik, ‘’İnsanlar evlerine giremiyor. Dolayısıyla yiyecek, giyecek bulmak daha sıkıntılıydı. Bunları temin etmek için şehir dışından, kadın örgütlerinden, Wan’a yardım etmek isteyen kişilerin bireysel hamleleri sonucu bize gönderdikleri kolileri bir depoda toplayıp, ihtiyacı olanlara verdik’’ dedi. Yapılan yardımların ailelerin durumları göz önüne alınarak dağıtıldığını söyleyen Aylin, ‘’Boşanmış kadınlara ve ailesi olmayan kadınlara çok fazla zorluk çıkarılıyordu. bunlarla ilgili çözümler üretmeye çalıştık. Bu etapta aynı çalışmayı kalıcı konutlar için yapıyoruz. Evi yıkılan ev sahiplerine, evli olan erkek çocuklara ev veriliyor. Bu bizim için büyük bir problem. Burada pek çok kiracının, yalnız yaşayan kadının da evi yıkıldı. Onlarla ilgili çözümler bulmaya çalışıyoruz” dedi.

‘Tandır için, hasarlı evlerine gidiyorlar’

Hasarlı ev raporlarının bir sonuca bağlanamaması, zor durumda olan insanlar tarafından tepkiyle karşılandığı dile getiren Aylin, Çelik, “Bir yıl dolacak. İnsanların sorunları değişmedi. Ne yazık ki sorunlara alışma durumu oldu. Yazın konteynırda yaşamak çok zordu. Hem çok havasız, hem çok sıcaktı. Kadınlar ekmeklerini tandırlarda yaparlardı. Konteynır kentte bu mümkün değil. Ekmek alacak parası olmayan çok kişi var. Haftalık ekmek yapmak için iki dolmuş değişip, evlerine gidiyorlar. Hasarlı evlere girmek zorunda kalıyorlar. Küçücük konteynırlarda çok kişi yaşamak durumunda kalıyor. Bu da her zaman söylediğimiz gibi aile içi şiddeti arttırdı” dedi.

‘Kadınlar, hak sahibi görülmüyor’

Valilikteki toplantılarda ev talebinde bulunan kadınların ihtiyaçlarını dile getirdiklerini söyleyen Sosyolog Aylin Çelik, “Ne yazık ki kadınlar, hak sahibi olarak görülmüyor. Eğer boşanmışlarsa, evli değillerse, yalnız yaşıyorlarsa, evli olup aileleriyle bile yaşıyorlarsa, haklardan faydalanamıyorlar. Kalıcı konutlar, ev sahiplerine verildikten sonra kiracılara da verileceği söylendi. Biz bunun peşini bırakmayacağız. VAKAD olarak bu olayların takibindeyiz. Depremzede olmanın, bu evlerden yararlanmak için yeterli koşul olduğunu söylüyoruz. Türkiye’nin herhangi bir yerinde deprem olabilirdi ki oldu da. Daha önce de bu şekilde sorunlu dağıtıldı. Biz bu sorunun alışılması gerekilen bir sorun olmadığını ve çözülmesi gerektiğini vurguladık” dedi.

Dul maaşı, sadece resmi nikâhı olanlara veriliyor

Dulluk maaşının sadece resmi nikâhı olanlara verildiğini hatırlatan Aylin, “Yaptığımız görüşmeler sonucu şunu da elde ettik, imam nikahlı olan kadınlarda, eşi öldüğü takdirde gıda ve kömür yardımı alabiliyoruz. Gelen başvuruları mutlaka değerlendiriyoruz. İlgili kuruluşlarla irtibata geçiyoruz. Wan’da yüzde 25 ev yıkıldı. Biliyoruz ki bu rakam daha yüksek çok kişi evsiz kaldı. Bu evlerin, evleri yıkılan herkese verilmesi gerektiğini söylüyoruz” dedi.

 Depremzede Azime anne: Ölüme terk edildik

Vizontele konteynırlarında kalan 56 yaşındaki depremzede Azime Komi, evinin oturulamaz durumda olduğunu söyledi. Azime anne “Sorunlarımız çok. Bunu konteynır kent yönetimine ilettiğimizde bizi ciddiye almıyorlar. Yardım görmüyoruz. Bir yılda sadece bir defa gıda yardımı gördük onun dışında olmadı. Diğer dernekler, yardımları kendi adamlarına veriyorlar. Çalmadık kapı bırakmadık. Yazın boğucu sıcaktan bunalıyoruz. Kış geliyor, soba yok. Depremden kurtulduk ama donarak öleceğiz. Ölüme terk edildik.  Gelen yardımları seçim dönemine saklıyorlar” dedi.

Foto: Özlem ARICI

(nb/hp)