Haber: Hazal PEKER - JINHA

Rojava Bölgesinin tüm illerinde kurulan Mala Gel (Halk Evleri) Baas rejimi tarafından yıpratılan toplumsal yapıyı onarmak için geceli-gündüzlü çalışıyor. Aile içi sorunlar, gençlik, eğitim ve ekonomi konularını gündemine alıyor. Diğer bir taraftan sistem mahkemesini ele geçiren halkın kurduğu Kobanê Özgürlük Mahkemesi üyeleri ise, “Bu ülkede, mahkemeler her zaman güçsüz ve fakirin aleyhine karşı yürürdü. Güçlü olan kazanırdı. Bizim burada halk mahkemeleri kurmamızın nedeni, sistemin bize dayattığı yanlış kuralları yıkmaktır.” diyor.

Rojava’da Kürt Devrimi

ROJAVA - Dünya da 1968 yılında zirveye ulaşan ve toplumsal sorunlara çözüm getirilmesi beklenen en önemli kuruluşlardan biri olan Halk Evleri, özelikle sömürge halkları için örgütlenme ve aydınlanma merkezleri olarak görev yaptı. Rojava Bölgesi, yüz yılı aşkın bir süre Baas rejiminin topluma enjekte ettiği kültürün etkisiyle, tüm değerleri tahrip etmeyi amaçladı. Devrimle birlikte Kürt toplumunun değiştirilmesi ve dönüştürülmesi gerekiyordu. Bu amaca hizmet etmek üzere, Rojava Bölgesinin pek çok yerleşkesinde ‘Mala Gel’ (Halk Evi) açıldı. Halk evleri toplumsal sorunların çözüldüğü merkezler olarak işlev görüyor.

Rojava Bölgesinin tüm illerinde, üyeleri halk oylaması ile seçilen Mala Gel bünyesinde oluşturulan Halk Meclisleri ziyaret ettik. Halkın oy birliği ile seçtiği Qamişlo Mala Gel Meclis Başkanı ile tanıştığımız da, Rojava Bölgesinde çok tanıdık olan bir tabloyla karşılaştık. Oldukça genç bir kadın başkan ile. Yıllarca Kürt Bölgesinde mahalle mahalle, ev ev dolaşarak Kürtlerin kendi kendisini yönetebilmesi için örgütlenme çalışması yaptığı için halk tarafından tanınan Qamişlo Mala Gel Meclis Başkanı Remziye Muhammed, halkın büyük sevgisini kazanmış.  Bu nedenle diğer adaylara oranla, açık ara bir oy fakı ile meclis başkanı olarak seçilmiş.

Kendisi ile görüşmemiz öncesinde, halk tarafından yapılan bir başvuruya tanık olduk. Civar köylerden gelen kadınlı-erkekli bir heyet, meclis başkanına köylerinde yaşanan elektrik ve su sıkıntısına ilişkin sorunlarını aktarıyordu. Sorunu büyük bir dikkat ile dinleyen başkan ve meclis yöneticileri, gereken notları aldıktan sonra, çözüme dönük varılacak sonucun en kısa sürede kendilerine iletileceğini belirtti. Sonrasında başladığımız görüşme de Qamişlo Mala Gel Meclis Başkanı Remziye Muhammed, meclislerin oluşma nedenleri ve işlevini anlattı:

Qamişlo Mala Gel Meclis Başkanı Remziye Muhammed:

“Meclisimizde oylama sonucu olarak ben başa geldim. Halk oylamasıyla seçilmiş olmam da benim için ayrı bir gururdur.  Qamişlo’ da halk ilk defa oy kullanarak var olduğunu haykırdı. Ben bir Kürt kadını olarak bundan onur duyuyorum. Kürtler, giderek haklarını geri alıyor. Bu tarihe tanıklık etmek, insana ayrı bir heyecan katıyor. Batı devrimiyle beraber, yeni projeler yürütüyoruz. Semt semt halk meclisleri kuruyoruz. Bu meclislerde halk kendi kendine çalışmalarını kendi istedikleri şekilde çalışmalar yapıyor. Bizim amacımız, dışarda olan çatışmalar ve huzursuzluğun, halkımızın yaşamamasıdır. Halkımızın herhangi bir sorunda devlet kurumlarına gidip çare aramalarını istemiyoruz. Artık devletin de böyle bir gücü yok. Çok şahit oluyoruz, halk devlet meclislerine gittiğinde, devlet yeterli gücümüz yok diyerek, onları bize yönlendiriyor. Baas sistemiyle yaşam yürüten halkımıza yeni demokratik sistem getirmemiz halkımız tarafından şaşkınlık yaşatıyor. Yıllardır katı kurallara alışan insanlara rahatlığı sunmak ta bazen zorluk yaşatabiliyor. Gençlerimiz üzerine de çok çalışmalar yürütüyoruz. Gençlere yanlış ile doğru yaşamın kıyasını yaparak eğitim veriyoruz. Onları doğru yaşama yöneltiyoruz.  Halk evleri olarak, aile içi sorunlara, gençlik, eğitim ve ekonomi sorunlarına çare buluyoruz. Baas sisteminin cevaplayamadığı sorunlara biz burada cevap buluyoruz.

‘Gece gündüz halkımız için çalışıyoruz’

Eksikliklerimiz çok var. Tamamlamak için çalışmalar yürütüyoruz. Su, elektrik ve yaşam zorlukları üzerinde çare bulmak bizim için de çok zor oluyor. Daha tam olarak devletten ayrılamadık. Kendi suyumuzu ve elektriğimizi şehrimize veremiyoruz. Bunu kazanmak istiyoruz. Savaş ortamında ekonomik sorunlar çokça yaşanıyor. Çalışmak için iş ortamları bulamıyoruz. Ama bunlar zaman geçtikçe giderilecek. Çünkü bunun için gece gündüz uyumadan halkımız için çalışıyor ve geleceğe dönük projeler yapıyoruz. Devrim dönemi yaşıyoruz. Ve halkımız birbirine sahip çıkıyor. Birlik ve beraberlik var. Fakat yeni yeni oluşan bir çok kurumumuz var. Burada bazen zorluklar yaşıyoruz. Kurduğumuz halk meclislerinde ve yeni yaşam tarzları halk tarafından önce yadırganıyor. Çünkü biz kadının özgür yaşaması için birçok çalışma yürütüyoruz.  Kadın komiteleri ve diğer kurumlarda, kadın üyelerin olmasına çok önem veriyoruz.”

Navenda Dad û Aşitiya Civakî Ya Herêma Kobanê

Tüm toplumlarda bireysel, ailevi ve yönetim ağının üzerinde yer alan temel olgu, hukuk ve adaletin sağlanmasını gerçekleştirecek olan yargı sistemidir. Birey, aile, toplum, kurum, yönetim merkezleri içerisinde çıkacak sorunların çözüm adresidir. Bir toplumda yargı adil değil ve iyi işlemiyorsa, hiçbir alanda ilerleme olmayacağı kesindir. İnsanların kaos ortamından kurtarmanın yegane yoludur. Ancak her halk devriminde, yargı sistemi öyle kolay kurulamaz. Eksikliklerle başlayan süreç, belli deneyimler ve toplumun ihtiyaçlarına göre zamanla olgunlaşır.

Halk devrimin ilk günlerinde Baas rejimine ait Mahkeme Binasına el koyarak, kendi mahkemelerini oluşturdu. Kurulan mahkemenin adı ise Navenda Dad û Aşitiya Civakî Ya Herêma Kobanê. Halk, bu oluşumla, adli sorunlarını çözmeye başladı. Sık sık kendilerine yansıyan davalardan bahseden ve kendilerini Kobanê Özgürlük Mahkemesi üyeleri olarak tanımlayan mahkeme yetkilileri, eskiden beri birikmiş olan sorunların, davaların tekrar gündeme geldiğini belirtti. Kendilerinin adil bir karar vereceğine halk tarafından inanıldığını söyleyen yetkililer, Arapça değil de Kürtçe mahkemelerin olmasının, gerçekleşmiş bir hayal olduğunu belirtti. Şimdi sözü onlara bırakalım:

‘Bir ay içinde 300 davaya baktık’

Kobanê Özgürlük Mahkemesi üyesi Ahmet Kobanê: “Burası Kobanê Özgürlük Mahkemesi’dir. Bizler de bu mahkemenin üyeleriyiz. Üyelerimiz yedi erkek ve üç kadından oluşmaktadır.  Böyle bir kurul,  Kobanê’de ilk defa oluştu. İlk kuruluş dönemimizde henüz devlet yıkılmamıştı. İlk dönemlerde biz de,  bu kadar ilerleyeceğimizi tahmin etmemiştik. Günde iki - üç davaya bakarız diye düşünüyorduk. Fakat öyle olmadı. İlgi çok yoğun bir şekilde oldu. Bir ay içinde üç yüz davaya baktık. Halkımızın sorunları çok fazla. Devlet hiçbir zaman halka doğru bir şekilde yardımcı olmadı. Sorunlarımıza çare olacakları yerde para pul alma derdindeydi. Mesela biz yaygın olan tefeciliği yasalarımızda yasakladık. Kobanê’de davalar daha çok toprak, köy sorunları ve para sorunları üzerinde oluyor. Kobanê’de bize bağlı, dokuz bölüm daha var. Bu diğer bölümler de Sulh Mahkemesi olarak tanımlanıyor. Önce davalar orada çözümleniyor. Çözümlenemeyen davalar son olarak bize geliyor ve biz de bu davalara bakıyoruz.”

‘Halk Mahkemeleri, ahlakı esas alır’

Kobanê Özgürlük Mahkemesi üyesi Muhammed Halit: “Biz burada sistemin köleliğini yapmıyoruz. Biz halk mahkemeleri olarak devlet mahkemelerinden daha üstün durumdayız. Biz halka çözüm yolları aramaktan başka bir şey düşünmüyoruz. Tüm sorunları halkın yararına olacak şekilde yapıyoruz. Başta İngiltere ve Amerika olmak üzere bir çok ülkede halk mahkemeleri bulunmakta. Bizim kanunlarımızın çoğu, halkın oluşturduğu ahlaki kanunlardır. Fakat yanlış anlaşılmak istemiyoruz. Biz burada din adamı, kadı veya ağa değiliz. Biz burada üç kanun, toplumsal, dinsel ve ortaya çıkarılan kanunlar üzerinden yola çıkarak, bu kanunları esas alarak, sorunların üzerinde kafa yorarak hangisinin uygun olduğunun kararına varıyoruz.  Faiz davalarına bakmıyoruz. Topluma bu koyduğumuz kurallarla yaklaşıyoruz. Çözümlediğimiz davalar bizi halka daha da yakınlaştırıyor. Bu ülkede, mahkemeler her zaman güçsüz ve fakirin aleyhine karşı yürürdü. Güçlü olan kazanırdı. Bizim burada halk mahkemeleri kurmamızın nedeni, sistemin bize dayattığı yanlış kuralları yıkmaktır.”

Kadın davalarına, kadınlar bakıyor

Kobanê Özgürlük Mahkemesi üyesi Osman Kobanê: “Şehrimizde dokuz sulh ve bir  sanayi meclisiyle beraber,  dokuz meclisimiz var.  Şehrimizde en önemli sorunlarımızdan biri de kadın sorunudur. Erkekler, birden çok evlilik yapmakla beraber, erkek çocuk doğuran kadına daha çok değer veriyor. Kadın her zaman ikinci planda yer alıyor. Arap kültürüyle eve hapsedilen kadınlar, maalesef Kürt erkeği tarafından da benimsenmiş. Biz bu anlayışı Halk Mahkemeleri olarak yıkmaya çalışıyoruz. Kadın üzerine çoğu davalar da boşanma davalarıdır. Dinen boşanmak isteyenlerin davasına da burada bakıyoruz. Kadın davalarının çoğunu Yekitiya Star’a gönderiyoruz.  Kadın sorunlarını,  kadın kuruluşlarının daha çok anlayabileceğini ve biz erkeklerin belki de anlamayacağı, gözden kaçırabileceği ayrıntıların olmaması için davayı, onlara devrediyoruz. Bu da bizim birliğimizi gösteriyor. Burada mahkemelerimizde yer alan kadın arkadaşlarımıza başarı diliyorum. Şu an üç sayı olarak aramızda yer ediniyorlar. Umarım bu sayı zaman geçtikçe artar.”

Foto – Kamera: Hazal PEKER

(hp)

Devam Edecek..

YARIN: Bugüne kadar Arapça eğitim alan Rojava’da, ilk Kürtçe öğretmenler yetişiyor