JINHA

DERSİM -  Dersim’lilerin, kadınları kutsal gördüğüne işaret eden Zeliha Polat, “Anafatma, Buyarê, Jêl, Haskarê gibi kadın ziyaretlerimiz her toplumda bulunamayan bir özelliktir. Kadın ziyaretlerimiz, dar zamanlarımızda yardımımıza koşan annelerimizdir. Fakat bu ziyaretlerimizin çoğu artık erkek ismiyle biliniyor. Zamanla ziyaretlerimiz de giderek erkekleştiriliyor” diyor.

Alevi toplumunda kadının yeri üzerine konuşan Seyit Rıza’nın torunu Zeliha Polat, Alevilik inancında kadının kutsal görüldüğünü ve kadına barışçıl bir misyon yüklendiğini söylüyor. Dersim Direnişi döneminde de toplumsal bir sorunun çözümünde kadınların öncülük ettiğine dikkat çeken Zeliha, Dersimli kadınların yetmiş yıldan beri erkeklerle aynı cemaatte eşit söz hakkına sahip olduklarını vurguluyor. Kadının erkekle eşit bir yaşam sürdürdüğüne dair en büyük örnek olarak Koçgiri Direnişi öncüleri Zarife ve Alişer’i gösteren Zeliha, “Zarife cengâver bir savaşçı, kültürlü bir kadındı. Eşi ile silah kuşanıp muharebeye katıldı” sözleriyle de Zarife’yi anıyor.

‘Kız bebekleri, kadın melekler korur’

Dersim’deki kadın ziyaretlerden de söz eden Zeliha, “Ana Fatma, Buyarê, Jêl, Haskarê kadın ziyaretlerimizden sadece bir kaçıdır. Bu, hiçbir toplumda olmayan bir özelliktir. Kadın ziyaretlerimiz, dar zamanlarımızda yardımımıza koşan annelerimizdir. Fakat bu ziyaretlerimizin çoğu artık erkek ismiyle biliniyor. Zamanla ziyaretlerimiz de giderek erkekleştiriliyor” diyor.

Alevi toplumunda kadının konumundan söz eden Seyit Rıza’nın yeğeni Menşure Doğan, Dersim halkının eşitlikçi bir yaşam sürdürmeye özen gösterdiğine işaret ediyor. Menşure, toplumda doğurganlık özelliği olan her şeye değer verdiklerini şöyle anlatıyor:

“Kadın, soyunu devam ettirebilen bir varlık olduğu için kız çocuğu doğuran anneye çok değer verilir. O bebeği kırk gün boyunca kadın meleklerin koruduğuna inanırız. Doğurup neslini devam ettirebildiği için bir hayvan da bizim için kutsaldır. Hayvanın kesim vakti geldiğinde, gider ayaklarını öper ve kulaklarına özrümüzü fısıldarız. Kesim boyunca onu izleyenler elleri önlerinde bağdaş kurarak saygı gösterir.”

Foto – Kamera: Zehra DOĞAN

(zd/gk/hp)