Hülya ADIYAMAN

ŞIRNEX - Toplumsal ve ailesel baskılar nedeniyle stranlarını dile getiremeyen kadınlara seslenen Dengbêj Henîf, “Kültür ve Sanat Merkezlerimize gelin. Stranlarınız içinizde kalmasın. Analar stranlarını yüreklerinde saklı tutmasın. Oğlunuza, kızınıza, welata (ülkemize), zindanlara türkü yakın. Kadın, stranların kaynağıdır. Stranlar söylenmeli” dedi.

Siyasi, savaş, barış, aşk, ayrılık, düğün, yas, göç gibi konular üzerine stranlar, klamlar söyleyen Dengbêjler, Kürt halkının yaşanmışlıklarının yazısız tarihi olarak kabul ediliyor. Dengbêj Henîfe İbren, diğer bir adıyla Henîfa Şirnexî ve Güler Şavluk diğer adıyla Kurdê de, günümüzde bu kültürü yaşatan dengbêjler içerisinde yer alıyor. Botan’ın kadın Dengbêjleri olarak bilinen Henîfa Şirnexî ve Kurdê, kadın olmaktan dolayı yaşadıkları tüm zorluklara rağmen, Dengbêj divanında söylemeyi sürdürüyor.

‘Sesinizi erkekler duymasın!’

Şirnex’in Silopi İlçesinde yaşayan Kurdê (44), uzun yıllardır dengbêjlik yaptığına dikkat çekerek, bu süre içerisinde ciddi sıkıntılarla karşılaştığını belirtiyor. Göçebe yaşam sürdüklerini ve berivanlık yaparken Dengbêjliğe başladığını aktaran Kurdê, ailesinin ‘klam söyleme’ diyerek baskı yaptığını, bu nedenle çok sıkıntı çektiğini söylüyor. Çoban arkadaşlarıyla klamlar söylediklerinde, hikayeler anlattıklarında, erkeklerin kızdığını dile getiren Kurdê, “Erkekler bize ‘Ayıptır, kadınlar stran söylemesin, erkeklerin huzurunda söylemeyin. Sesinizi erkekler duymasın’ diyordu” diyor. Erkeklerin uyarılarını dikkate almadığını dile getiren dengbêj Kurdê, stranlarını söylemeye devam ettiğini ifade ediyor. Stranlarının konularını düğün, yas, aşk, çoban, berivan, siyasi olaylar gibi temalardan oluştuğuna değinen Kurdê, “Botan yöresine ait tüm stranları çok seviyorum. Tüm dengbêjleri dinliyorum. En iyi dengbêj arkadaşım, Henîftir. Birbirimize söz verdik. Ayrı hareket etmeyeceğiz” diyor. 

‘Severek ve gururla söylüyorum’

Dört yıldır Dengbêjlik yaptığını belirten Henîfa Şirnexî (Henîfe İbren), eşinden ayrıldıktan sonra Dengbêjliğe başladığını belirtiyor. Dengbêjliğe başladığında ailesinin ‘ayıp’ dediğini ve baskı gördüğünü söyleyen Henîfa Şirnexî, Ayşe Şan, Xoxê ve Meyremxan’ı ailesine örnek gösterdiğini dile getiriyor. Kendisinden önce yaşamış olan kadın Dengbêjlerden güç aldığını belirten Henîfa Şirnexî, “Severek ve gururla stranlar söylüyorum. Laleş Kültür Merkezine 2 yıl önce geldim. Arkadaşlarım çok destek veriyor. Stranı olan ama baskılardan dolayı seslendiremeyen kadınlar varsa, onlara sesleniyorum. Kültür ve Sanat Merkezlerimize gelin. Stranlarınız içinizde kalmasın. Stranlar söylensin.  Analar stranlarını yüreklerinde saklı tutmasın. Oğlunuza, kızınıza, welata (ülkemize), zindanlara türkü yakın” diyor. Toplumdaki en ciddi sorunları yaşayan, acı çekenin kadınlar olduğunu söyleyen Henîfa Şirnexî, “Hastalık, göç, sıkıntı.. Tümünü yaşayan kadındır. Bu yüzden de kadın, stranların kaynağıdır. Benden önceki Dengbêjlerden aldım dengbêjliği. Koçerlik, geçim sıkıntısı, gerilla üzerine stranlar söylüyorum” diyor.

Foto – Kamera: Hülya Adıyaman

(ha/hp)