Şehriban Aslan/JINHA

MUŞ – Muş’un Varto ilçesine bağlı Yukarı Çağlar Köyü’nde nasırlı elleriyle halı dokumaya devam eden kadınlar, yüzyıllardır sregelen geleneğin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığına işaret etti.

Yüzyıllardır devam eden halı dokuma geleneğini geleceğe taşıyan kadınlar… Muş’un Varto ilçesine bağlı Yukarı Çağlar Köyü’nün kadınları, kendi kurdukları tezgâhlarda halı dokuma kültürünü yaşatmaya çalışıyor. Tezgâhlarda dokunan halıların en büyük özelliği ise doğada biriktirdikleri boya otlarını toplayarak doğal renk elde ederek halılara anlam katma ve bir geleneğin devamını geleceğe taşımasıdır. Kadınlar için, geçmişten günümüze kadar gelen çeyiz kültürü için de el dokuması halıların ‘olmazsa olmaz’lığı var. Yukarı Çaylar Köyü’ndeki kadınlar, koyunların yünlerini taraktan geçirip teşi(yünü incelterek ip yapmak için kullanılan ahşap alet) ile ip haline getirerek yapılacak olan halının ön hazırlık çalışmasını yürütüyor. Daha sonra kadınlar, teşiden geçen yünler ip haline gelince doğadan getirdikleri otları büyük kazanlarda kaynatarak ipleri içine dâhil edip boyama işlemini gerçekleştiriyor. Kurutulmaya bırakılan ipler daha sonra tezgâhtaki yerlerini alıyor. Tezgâhların başına geçen kadınlar, nasır tutmuş elleriyle yüzyıllardan beri devam eden halı kültürünü dokumaya başlıyor. Büyük bir emek ve sabırla dokunan halılar, çeyizliklerde yer alırken, dokunan bazı halılar ise yurtdışından gelen talepler üzerine satılıyor.

‘Sevgi ve sabır işidir halı dokumak’

Halı dokumacılığının sabır işi olduğunu dile getiren Gülgen Yalçınkaya, “Bin bir emekle uğraş veriyoruz. Amacımız bu halı dokuma sanatının kaybolmamasıdır. Bunun için köydeki genç kadınlara da öğretiyoruz” dedi. Normal bir halının yaklaşık olarak üç ayda dokunduğunu belirten Gülgen, “Halıları büyük bir önem ve incelikle, sevgiyle dokuyoruz” sözlerin ekledi. İki kişi çalıştıklarını belirten Gülgen, çalıştırdıkları atölyeyi kendi imkanlarıyla açtıklarını ifade etti.

‘Halı dokuma tarih gölgesinde kalabilir’

Halıların fiyatlarında değişkenlik olduğunu dile getiren kadınlar, halıların büyüklüklerine ve verilen emeğe, el işçiliğine göre ücretlendirmenin de değiştiğini ifade etti. Halı dokumacılığın yaygın olmadığını ve giderek azalmaya yüz tuttuğunu söyleyen yirmi yıllık halı dokumacısı Azize Yılmaz, “Halı dokumak sanattır bu sanatın yok olması bizi üzüyor. Şimdiki gençlerde pek çalışma hevesi yok. İstediğim bu kültürün ve sanatın sahiplenilmesi ve devam etmesidir” şeklinde konuştu.

(şa/gk)