JINHA

İSTANBUL - Sağlık Bakanlığının yenidoğan bilgilerinin dijital ortama aktarılmasını istemesiyle birlikte yenidoğan formlarındaki değişiklik dikkat çekti. Yenidoğan tarama formlarına istenilen bilgiler arasına baba TC kimlik numarası, çocuğun evlilik içi ya da dışı olup olmadığı ve çocuğun dini de bildirilmesi istenen bilgiler arasında. Üstelik “baba TC numarası” verilerin kayıt edilmesi için zorunlu hale getirilmiş durumda.

İstanbul Tabip Odası bu uygulamayı eleştirerek, yenidoğan bebeği ve doğum yapan kadını, sağlık hizmetleri almak için “Bir baba TC numarası”na zorlamanın cinsiyetçi bir uygulama olduğunu belirtti. Bu uygulamayı “Kadınların, evlilik dışında çocuk sahibi olamayacaklarının ilanıdır”  şeklinde niteliyor

Her yenidoğanın sağlık hizmeti alma hakkı olduğu ifade edilerek, “Kadınların evlenme konusundaki bireysel seçimlerinin ve/veya cinsel saldırı ve tecavüz başta olmak üzere karşı karşıya kaldığı zorunlulukların yok sayılarak, bu sisteme dahil olmanın bir erkeğin, babanın TC kimlik numarasına bağlı kılınması,  ne hukuka ne etik kurallara uygundur” diyor.

Yenidoğan taraması nedir?

Yenidoğan bebekler için hayati önem taşıyan “yenidoğan taraması” hastalıkların bir kısmında erken tedavi ve geri dönüşümü olmayan kalıcı hasarların ya da ölümün önlenmesi için yapılıyor. Bu taramaların her bebek için yapılması zorunlu. Taramada bir damla kan örneğinde erken tedavi ile hasarsız iyileşme sağlanabiliyor. 35’in üzerinde hastalığın taraması yapılabiliyor.

 Bu sağlık taraması ülkemizde devlet sorumluluğunda yürütülüyor. Yenidoğan bebek hastaneden taburcu edilirken tarama için kan örneği alınıyor ve sonrasında bebekler bir hafta süre ile beslendikten sonra ikinci bir kan örneği alınıyor. Tüm yenidoğanlarda hızla tarama testleri uygulanması hayati önem taşıyor.

Baba TC Kimlik Numarası Zorunlu

Sağlık Bakanlığı son aylarda bu bilgilerin dijital ortama aktarılmasını istiyor. Yenidoğan tarama formlarında eski formlardan farklı olarak baba TC kimlik numarası, çocuğun evlilik içi ya da dışı olup olmadığı ve çocuğun dini de bildirilmesi istenen bilgiler arasında . Üstelik baba TC numarası verilerin kayıt edilmesi için zorunlu hale getiriliyor.

Formlardaki değişikliğe ilişkin İstanbul Tabip Odası yaptığı açıklamada:

“Her çocuğun istisnasız yenidoğan taramasından yararlanması gerekmektedir. Hiçbir veri çocuğun doğmuş olması dışında zorunlu tutulamaz; çocuklar babalarının varlığı ve/veya resmi bir evlilik içinde doğmuş olmalarına göre ayrılamaz” deniliyor.

‘Fişleme girişimlerinin bir parçasıdır’

1990 yılında imzalanan  Çocuk Hakları Sözleşmesi 2. Maddesi uyarınca, çocuklara ırk, renk, cinsiyet, dil, siyasal ya da başka düşünceler, ulusal, etnik ve sosyal köken, mülkiyet, sakatlık, doğuş ve diğer statüler nedeniyle hiçbir ayrım gözetmeyeceğini taahhüt ediliyor. Aynı şekilde Hasta Hakları çerçevesinde herkes, sağlık hizmetlerinden faydalanma, ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet alma hakkına sahip.

Yapılan açıklamada, “Kısa süre önce Sağlık Bakanlığı'nın ‘Sağlık.Net 2’ uygulaması ile özel hayatın gizliliğine ve temel haklara aykırı olarak sağlık bilgilerini toplamasının, işlemesinin ve paylaşma girişimlerinin Anayasa'ya aykırılığı saptanmıştır” denilerek, Yenidoğan tarama tormu da, Sağlık Net 2 uygulaması ile getirilen “fişleme”, kaydetme, denetleme girişimlerinin bir parçası olduğuna dikkat çekiliyor.

Tıbben gerekli olamayan bilgiler isteniyor

Babanın kimlik numarası, bebeğin resmi bir evlilikte doğup doğmadığı tıbben gerekli olmayan  bilgiler olduğuna vurgu yapılarak, ”Kaldı ki yenidoğan bebeği ve doğum yapan kadını sağlık hizmetleri için bir baba TC numarasına zorlamak aynı zamanda cinsiyetçi bir uygulamadır. Kadınların, evlilik dışında çocuk sahibi olamayacaklarının ilanıdır” ifadelerine yer veriyor.

Sağlık Bakanlığı talebin Nüfus İdaresi’nden geldiğini söyleyerek kendi yükümlülüklerinden kurtulamayacağını, Sağlık Bakanlığı’na emanet edilen bilgilerin, Sağlık Bakanlığı tarafından saklanmasını istemenin, tüm yurttaşların hakkı olduğu hatırlatılarak, “Bu açıklamalar mahremiyetin ve gizliliğin korunmayacağının açık göstergesi, elektronik verilerin üçüncü şahıslarla paylaşılacağının aleni deklarasyonudur” şeklinde belirtiyor.

(pi/zd)